Nhận diện sớm, phòng ngừa xa những vi phạm thường gặp – từ thực tiễn công tác xây dựng Đảng

Công tác kiểm tra, giám sát (KTGS) và thi hành kỷ luật Đảng là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng của Đảng nhằm phòng ngừa, cảnh báo và ngăn chặn vi phạm ngay từ khi mới manh nha. Thực tiễn cho thấy: Ở đâu cấp ủy đề cao công tác KTGS, coi trọng kỷ cương, kỷ luật Đảng ở đó đoàn kết nội bộ được củng cố, nhiệm vụ chính trị được hoàn thành tốt. Ngược lại, nơi nào buông lỏng KTGS thì vi phạm dễ tích tụ thành sai phạm lớn, ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức đảng và niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

Nhìn thẳng vào thực tế, bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác xây dựng Đảng nói chung và công tác KTGS nói riêng, nhiều hạn chế, khuyết điểm đã được nhắc nhở nhiều năm nhưng vẫn chưa được khắc phục dứt điểm, thậm chí lặp đi lặp lại ở nhiều nơi. Điều đó đòi hỏi mọi cấp ủy phải nhận diện sớm – cảnh báo sớm – phòng ngừa sớm, kiên quyết không để “lỗ nhỏ đắm thuyền”, không để vi phạm nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn, vi phạm đơn lẻ trở thành vi phạm có tính hệ thống, vi phạm của cá nhân trở thành vi phạm của tập thể.

Từ thực tiễn công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng bộ UBND tỉnh, có thể khái quát thành 04 nhóm vi phạm điển hình mà các tổ chức đảng thường mắc phải để các cấp ủy, tổ chức đảng nhận diện và tự cảnh báo nhằm siết chặt hơn nữa kỷ luật, kỷ cương của Đảng từ chi bộ, cơ sở.

Bốn nhóm vi phạm điển hình – dấu hiệu nhận diện sớm

Nhóm vi phạm về xây dựng và thực hiện quy chế làm việc

Đây là những lỗi tưởng nhỏ, những lỗi rất cơ bản nhưng hậu quả rất lớn. Một số tồn tại nổi bật: Chậm ban hành hoặc không ban hành quy chế làm việc đúng thời hạn quy định; quy chế sao chép máy móc, không phù hợp loại hình tổ chức đảng, không cập nhật khi có quy định mới của Trung ương. Quy chế quy định những nội dung vượt thẩm quyền, chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở lấy nguyên chức năng của đảng ủy cơ sở trong quy chế làm việc. Không cụ thể hóa được chức năng lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị trong quy chế làm việc. Phân định trách nhiệm không rõ giữa tập thể và cá nhân; mối quan hệ công tác quy định không đầy đủ, rõ ràng trong quy chế làm việc…

Các lỗi này đã được chỉ ra nhiều lần, là những lỗi điển hình, lặp đi lặp lại ở nhiều nơi song vẫn tồn tại dai dẳng. Nguyên nhân chủ yếu của những tồn tại trên là do người đứng đầu cấp ủy còn biểu hiện xem nhẹ, chưa coi trọng đúng mức việc xây dựng và thực hiện quy chế làm việc, có hiện tượng khoán trắng cho cán bộ tham mưu; quy chế làm việc chưa bám sát quy định Trung ương về chức năng, nhiệm vụ từng loại hình tổ chức đảng; cấp dưới dập khuôn máy mọc quy chế làm việc của cấp trên khi xây dựng quy chế làm việc của cấp mình; cán bộ tham mưu còn hạn chế về nghiệp vụ.

Nhóm vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng

Đây là nhóm vi phạm phổ biến nhất, dẫn tới nhiều tổ chức đảng bị xem xét kỷ luật. Các biểu hiện điển hình: Không tổ chức họp toàn thể đảng bộ, họp đảng ủy, ban thường vụ đảng ủy và họp chi bộ theo định kỳ quy định. Họp nhưng không ban hành nghị quyết, không ghi chép đầy đủ biên bản. Bí thư hoặc phó bí thư tự quyết vấn đề, nội dung thuộc thẩm quyền của tập thể. Sinh hoạt cấp ủy, sinh hoạt chi bộ hình thức, ít thảo luận, thiếu dân chủ. Việc điều động, bổ sung nhân sự ở một số đơn vị còn sai quy trình. Sổ biên bản thiếu thành phần, nội dung còn thiếu hoặc sơ sài, không phản ánh đúng tinh thần cuộc họp…

Không chấp hành tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt Đảng chính là tiền đề dẫn đến vi phạm pháp luật, hình thành sai phạm có tính hệ thống, là khởi đầu của mọi sai phạm lớn hơn

Nhóm vi phạm trong lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị

Vi phạm nổi lên ở tình trạng: Buông lỏng lãnh đạo, thiếu kiểm tra, giám sát. Không bàn bạc, thống nhất trong tập thể các chủ trương và các vấn đề quan trọng. Không ban hành hoặc ban hành chậm kế hoạch triển khai nghị quyết cấp trên. Thực hiện nhiệm vụ thiếu kế hoạch, kém hiệu quả. Không đôn đốc cấp dưới dẫn đến sai phạm lây lan từ dưới lên… Các lỗi này xuất hiện ở nhiều đơn vị và kéo dài dai dẳng, làm mờ nhạt vai trò hạt nhân chính trị của cấp ủy.

Nhóm vi phạm do thiếu kiểm tra, giám sát thường xuyên và hậu kiểm

Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hầu hết vi phạm khác, biểu hiện cụ thể là: KTGS mang tính đối phó, chỉ làm khi có vụ việc. Giao khoán cho UBKT, cấp ủy không trực tiếp nắm tình hình. Hậu kiểm yếu, ban hành kết luận nhưng không theo dõi khắc phục. Hồ sơ kiểm tra thiếu, không đầy đủ (biên bản công bố quyết định, lịch làm việc, thẩm tra xác minh, dự thảo báo cáo…) không thể hiện rõ quy trình kiểm tra theo quy định…

Những tồn tại, vi phạm có tính chất điểu hình nêu trên có nguyên nhân chủ yếu từ nhận thức chưa đầy đủ; không phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm; buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo; thiếu kiểm tra, giám sát; thiếu dân chủ, khách quan trong sinh hoạt Đảng.

Giải pháp chuyển biến mạnh công tác KTGS – lấy phòng ngừa là chính

Để KTGS thực sự là “lá chắn thép” bảo vệ Đảng, các cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT cấp ủy các cấp cần tập trung thực hiện tốt các nội dung như: Phải thật sự đề cao trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy trong công tác xây dựng Đảng nói chung và công tác kiểm tra giám sát nói riêng. Xây dựng, bổ sung hoàn thiện kịp thời và thực hiện nghiêm quy chế làm việc theo quy chế mẫu và các quy định về chức năng, nhiệm vụ của từng loại hình tổ chức cơ sở đảng. Chuẩn hóa sinh hoạt Đảng, bảo đảm tổ chức họp toàn thể đảng bộ, đảng ủy, ban thường vụ đảng ủy, chi ủy, chi bộ… đầy đủ, đúng quy định về số lượng, thời gian và nội dung; sau các cuộc sinh hoạt, hội nghị kịp thời ban hành nghị quyết hoặc kết luận để lãnh đạo. Tăng cường giám sát thường xuyên, không khoán trắng cho ủy ban kiểm tra cấp ủy hoặc cán bộ tham mưu. Chú trọng công tác hậu kiểm và truy trách nhiệm đến cùng. Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác KTGS...

Kiểm tra, giám sát là “thanh bảo kiếm” để giữ nghiêm kỷ luật của Đảng. Nếu thanh bảo kiếm đó không được sử dụng thường xuyên, không được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ thì kỷ luật sẽ lỏng lẻo, vi phạm có thể sẽ gia tăng. Thời gian tới, yêu cầu công tác KTGS sẽ ngày càng cao hơn, do đó mỗi cấp ủy, ủy ban kiểm tra cấp ủy cần chủ động đổi mới phương pháp, tăng cường hiệu lực, hiệu quả KTGS; ngăn chặn từ xa, phòng ngừa từ sớm; góp phần xây dựng các cấp ủy, tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, củng cố vững chắc niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với Đảng.

Bùi Công Vĩ