Quy định số 20-QĐ/TW và yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo trong Đảng bộ UBND tỉnh

Ngày 08/4/2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng, thay thế Quy định số 294-QĐ/TW trước đây. Đây không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành Điều lệ Đảng, mà còn thể hiện rõ bước chuyển trong tư duy lãnh đạo, quản trị và tổ chức hoạt động của Đảng trong giai đoạn phát triển mới.

Quy định 20-QĐ/TW gồm 33 mục, trong đó giữ nguyên 12 mục như Quy định 394-QĐ/TW trước và 21 mục có bổ sung, sửa đổi một số nội dung cụ thể liên quan đến công tác đảng viên, tổ chức đảng và hoạt động của cấp ủy; những sửa đổi liên quan đến tiêu chuẩn trình độ học vấn của người vào Đảng; thời hạn tổ chức lễ kết nạp, công nhận đảng viên chính thức; xử lý các trường hợp kết nạp, công nhận không đúng quy định; phát thẻ, quản lý, sử dụng thẻ đảng viên; quy định về đảng viên xin miễn công tác, sinh hoạt đảng; thời hạn giải quyết khiếu nại xóa tên đảng viên; quy chế làm việc của cấp ủy; thực hiện tự phê bình và phê bình; các quy định về hệ thống tổ chức của Đảng, số lượng ủy viên ban thường vụ, thành phần đoàn chủ tịch đại hội, tặng Huy hiệu Đảng và tài chính Đảng…

Hoàn thiện tổ chức đảng và điều động, chỉ định cấp ủy viên

Quy định số 20-QĐ/TW yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống tổ chức của Đảng đồng bộ với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy và đổi mới hệ thống chính trị; đồng thời cho phép thí điểm một số mô hình tổ chức đảng mới, mô hình đặc thù phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Trung ương cũng cho phép nghiên cứu thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở đối với một số đảng bộ đủ điều kiện.

Đối với Đảng bộ UBND tỉnh, yêu cầu các tổ chức đảng phải chủ động rà soát cơ cấu tổ chức bộ máy, rà soát quy chế làm việc, cơ chế phối hợp, phương thức lãnh đạo để bảo đảm tổ chức đảng thực sự là hạt nhân chính trị trong cơ quan, đơn vị.

Về điều động, chỉ định cấp ủy viên, Quy định 20-QĐ/TW nêu rõ: “Trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định” (Điểm 16.2.2); hoặc “Trường hợp cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể … chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy (chi bộ) cơ quan, đơn vị, tổ chức đó” (Điểm 16.2.3); hoặc cho phép “Thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp dưới cách cấp” (Điểm 16.3.2). Đây là những điểm mới nhằm tạo điều kiện để công tác đảng kịp thời đáp ứng yêu cầu thực hiện chức năng hạt nhân chính trị ở cơ sở phù hợp với thực tế sắp xếp bộ máy chính quyền, cơ quan, đơn vị như hiện nay.

Thống nhất nhiệm kỳ chi bộ 5 năm.

Quy định số 20-QĐ/TW đã thống nhất nhiệm kỳ chi bộ trực thuộc là 5 năm, bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ 2025 – 2030. Các chi bộ đã tổ chức đại hội nhiệm kỳ 2025 – 2027 cần khẩn trương rà soát, bổ sung phương hướng, nhiệm vụ, chương trình hành động; kiện toàn cấp ủy, bí thư, phó bí thư, chi ủy viên cho phù hợp với nhiệm kỳ mới. Việc thống nhất nhiệm kỳ chi bộ không chỉ bảo đảm đồng bộ với nhiệm kỳ đại hội đảng bộ các cấp, mà còn tạo điều kiện nâng cao tính ổn định, tính kế hoạch và hiệu quả lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng.

Phân cấp gắn với trách nhiệm

Một điểm mới rất đáng chú ý của Quy định số 20-QĐ/TW là đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền trong hoạt động của cấp ủy và tập thể thường trực đảng ủy. Theo đó, Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy; phân cấp, ủy quyền cho tập thể Thường trực Đảng ủy UBND tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy.

Đây là bước đổi mới quan trọng trong phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng giảm tầng nấc trung gian, nâng cao tính chủ động, xử lý công việc kịp thời, sát thực tiễn hơn. Đối với Đảng bộ UBND tỉnh trong bối cảnh yêu cầu giải quyết công việc ngày càng nhanh, khối lượng công việc lớn, áp lực điều hành cao. Nếu không xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân, rất dễ phát sinh tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc xử lý chậm trễ. Do đó, cùng với việc rà soát, hoàn thiện quy chế làm việc, các cấp ủy cần làm rõ trách nhiệm của bí thư cấp ủy, người đứng đầu cơ quan, đơn vị; tăng cường kiểm tra, giám sát và nâng cao trách nhiệm giải trình trong thực hiện nhiệm vụ.

Đổi mới quản trị đảng trên nền tảng số

Một trong những nội dung mới mang tính đột phá của Quy định số 20-QĐ/TW là bổ sung nhiều quy định liên quan đến chuyển đổi số trong công tác đảng. Quy định yêu cầu thực hiện nghiệp vụ công tác Đảng trên môi trường số, như: Thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên (Điểm 6.2.2); chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số (Tiểu mục 6.3)…

Đối với Đảng bộ UBND tỉnh, tại một số cơ sở, việc số hóa hồ sơ đảng viên, ứng dụng công nghệ trong quản lý đảng viên và sinh hoạt chi bộ còn chưa đồng đều; năng lực số của đội ngũ cán bộ làm công tác đảng còn hạn chế. Vì vậy, cùng với việc chuẩn hóa dữ liệu, các cấp ủy cần chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, cấp ủy viên; đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, giữ vững nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số.

Trong bối cảnh yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, xây dựng chính quyền số và tinh gọn bộ máy đang đặt ra ngày càng mạnh mẽ, việc triển khai hiệu quả Quy định số 20-QĐ/TW không chỉ là yêu cầu chấp hành Điều lệ Đảng, mà còn là thước đo năng lực lãnh đạo, năng lực thích ứng và tinh thần đổi mới của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ UBND tỉnh hiện nay./.

Khánh Vân