Tin giả, thông tin xấu độc - cách nhận biết và nhiệm vụ đấu tranh của mỗi cán bộ, đảng viên

Hiện nay, sự bùng nổ của công nghệ thông tin cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội… đã tạo nên những thay đổi sâu sắc trong phương thức giao tiếp; sự lan tỏa thông tin như vũ bão đã định hình lại không gian mạng thành một phần thiết yếu của đời sống xã hội.

ảnh: Đảng viên Đảng bộ Công ty Điện lực Bắc Ninh học Nghị quyết Trung ương 2 (khóa XIV)

Chính không gian mạng đã cho phép kết nối mọi lúc, mọi nơi, thay đổi hoàn toàn cách con người tương tác, chia sẻ cảm xúc và làm việc. Bên cạnh đó, sự phát triển mạnh mẽ của các mạng xã hội (như Zalo, Facebook, TikTok, YouTube…) cho phép tin tức lan truyền nhanh chóng. Từ đó tạo ra không gian thông tin tích cực nhưng cũng gia tăng nguy cơ rò rỉ dữ liệu, lạm dụng thông tin và sự lan truyền của tin giả, thông tin xấu độc. Đây chính là điểm mấu chốt để các thế lực thù địch có thể lợi dụng mạng xã hội để xuyên tạc, chống phá công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay. 

Vấn đề đặt ra cho mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân hiện nay là làm thế nào để phân biệt rõ ràng tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng. Tuy nhiên, chúng ta có thể dựa trên bản chất của thông tin và mục đích của người đăng tải lên không gian mạng để phân biệt và thực hiện nhiệm vụ đấu tranh.

Về bản chất tin giả, thông tin xấu độc là những thông tin sai sự thật, không có căn cứ khách quan, được cố ý tạo ra để đánh lừa người đọc. Về hình thức, thông tin thường được trình bày giống hệt các bản tin báo chí chuyên nghiệp, ví dụ như tin giả có tiêu đề mang tính câu khách, thu hút sự tò mò của độc giả, ảnh sử dụng thường được chế lại hoặc video cắt ghép, mạo danh cơ quan chức năng hoặc người nổi tiếng… Thậm trí, các đối tượng còn thiết kế website, fanpage có giao diện giống báo chính thống để lan truyền thông tin sai lệch, video cắt ghép, dàn dựng nhằm bôi nhọ uy tín tổ chức.

Về nội dung, tin giả, thông tin xấu độc bịa đặt hoàn toàn một sự kiện không có thật, những thông tin thiếu kiểm chứng. Đã có rất nhiều tin giả, thông tin xấu độc được các đối tượng sử dụng, như công tác giải phóng mặt bằng các công trình trọng điểm; một số vụ bắt người, tai nạn giao thông, dịch bệnh hoặc có thể là một chính sách pháp luật mới ban hành…

Về mục tiêu của các đối tượng tung tin giả, thông tin xấu độc thường là để câu view, quảng cáo bán hàng, cung cấp dịch vụ trá hình hoặc gây hoang mang dư luận để đạt được mục đích chính trị của một số ít hoặc nhóm người nhằm tạo "tự diễn biến"…

Nhận diện tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng là nhiệm vụ cấp bách, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng Đảng, an ninh quốc gia. Trong thời đại số hóa, không gian mạng trở thành "mặt trận" chính trong chiến lược "diễn biến hòa bình" nhằm chống phá Đảng, Nhà nước Việt Nam. Các tin giả, thông tin xấu độc không chỉ xuất hiện tinh vi, xảo quyệt mà còn lan truyền với tốc độ chóng mặt, tác động trực tiếp đến tư tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Việc nhận diện đúng các tin giả, thông tin xấu độc là bước đầu tiên, quan trọng nhất trong công tác đấu tranh phản bác.

Để xác định nhanh và chính xác nhất các thông tin đó có phải là tin giả, thông tin xấu độc hay không, mỗi cán bộ, đảng viên có thể sử dụng các phương pháp như:

Một là, nhận diện qua nguồn tin: Thường tin giả, thông tin xấu độc đến từ tài khoản lạ, trang web không rõ ràng, không có cơ quan chủ quản; giả mạo báo chí chính thống (tên gần giống các báo lớn nhưng sai chính tả hoặc tên miền lạ); không dẫn nguồn hoặc dẫn nguồn mơ hồ, đưa tin một cách bâng quơ, chung chung, như “theo một số nguồn tin cho biết…”. Một số tin được đăng dưới dạng là tin cũ được đăng lại như tin mới, sự kiện xảy ra ở nơi khác nhưng gắn vào bối cảnh trong nước…

Hai là, nhận diện qua tiêu đề và nội dung: Tin giả, thông tin xấu độc thường có tiêu đề gây sốc, giật gân, kích thích cảm xúc mạnh của người đọc (người xem); nội dung thông tin đọc kỹ thấy thường thiếu logic, nhiều chi tiết mâu thuẫn. Thậm trí, tin giả hay viết sai chính tả, dùng từ ngữ cẩu thả, thiếu chuyên nghiệp, thường kèm lời kêu gọi chia sẻ gấp để nhận lại sự may mắn, tài lộc trong tương lai…

Ba là, nhận diện qua hình ảnh, video: Tin giả, thông tin xấu độc thường thấy hình ảnh bị cắt ghép, không liên quan nội dung; Video bị chỉnh sửa, cắt ngữ cảnh; thậm trí nhiều hình ảnh được dựng theo sự hỗ trợ của AI, thiếu sự tự nhiên.

Bốn là, so sánh nhiều nguồn: Nếu thông tin chỉ tìm thấy ở một nơi đăng, chúng ta cần đặt dấu hỏi về tính chính thống.  Đồng thời, lấy thông tin đọc được tìm kiếm, đối chiếu kiểm chứng với các nguồn thông tin chính thống, như báo Nhân dân,Thông tấn xã Việt Nam, Đài truyền hình Việt Nam, Cổng thông tin Chính phủ, báo Đảng địa phương hoặc Cổng thông tin điện tử của địa phương mà nơi có thông tin…

Nếu không kiểm soát tốt, tin giả, thông tin xấu độc có thể gây hoang mang xã hội, làm suy giảm niềm tin và ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự. Đấu tranh với tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà là trách nhiệm chung của mỗi cán bộ, đảng viên và mọi người dân. Theo đó, cán bộ, đảng viên phải là lực lượng nòng cốt, gương mẫu trong nhận diện và đấu tranh với tin giả, thông tin xấu độc cụ thể như:

(1) Gương mẫu trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Theo đó, thực hiện nghiêm túc không đăng tải, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng; thận trọng với các nguồn tin trên mạng xã hội.

(2) Chủ động tuyên truyền, định hướng dư luận, khi phát hiện thông tin sai lệch, cần kịp thời cung cấp thông tin chính xác, chính thống để định hướng quần chúng.

(3) Nâng cao năng lực số và tư duy phản biện, thường xuyên cập nhật kỹ năng nhận diện tin giả, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ AI phát triển.

(4) Tích cực tham gia đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, thực hiện đúng chủ trương, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; thực hiện nghiêm quy định về phát ngôn, bảo vệ bí mật nhà nước, sử dụng mạng xã hội. Kiên quyết phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái.

Trong thời đại bùng nổ thông tin, việc nhận diện và đấu tranh với tin giả, thông tin xấu độc không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nâng cao nhận thức, rèn luyện tư duy phản biện, kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ; gương mẫu đi đầu, góp phần định hướng dư luận đúng đắn. Khi mỗi cán bộ, đảng viên trở thành một “người gác cổng thông tin”, thông tin sai lệch được sàng lọc kịp thời, dư luận được định hướng đúng đắn, niềm tin xã hội được củng cố, môi trường mạng lành mạnh hơn, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và giữ vững ổn định xã hội./.

Lạng Thương